ماهیت گلسنگ:

 

ماهیت گلسنگ:

گلسنگ ها اکوسیستم های کوچکی ، حداقل مرکب از دو موجود زنده یک قارچ و یک شریک فتوسنتزی می باشد. عضو قارچی و جلبکی نوعی رابطه پارازیتی کنترل شده به نام همزیستی دارند(Nash،1996). شواهد فسیلی گلسنگ مربوط به دوره دونین یعنی 400میلیون سال قبل در اسکاتلند برمی گردد. تعداد معدودی فسیل از دوران مزوزوئیک و سنوزوئیک مربوط به جنس Lobariaاز کالیفرنیا به دست آمده است) Taylor،1995). گلسنگ ها گاه عمر طولانی در حدود 9000سال دارند(Yates،1995). منحنی رشد گلسنگ حالت سیگموئیدی دارد یعنی در جوانی آهسته، سپس ثابت، و در پیری کند میشود(Green،1997). بستر رویش گلسنگ می تواند تنه درخت، صخره، خاک، پارچه، فلز باشد(Nash،2002).

 

 عضو قارچی گلسنگ:

عضو قارچی که بیشترین تودة زندة گلسنگ را تشکیل می دهد از آسکومیست ها و در موارد معدود از  بازیدیومیست هاست. به همین دلیل گلسنگ ها را آسکومیست های گلسنگ شده ascolichen می نامند(Hawksworth،1995).  

 

عضو جلبکی گلسنگ:

معروف ترین جلبک سبزهمزیست در گلسنگ Terebuxiaمی باشد. این جلبک دارای کلروپلاست بزرگ، فاقد پیرنوئید و نشاسته می باشد( Sipman،2002). گلسنگی که حاوی این نوع جلبک است بیشتر در مناطق آلپ، معتدله یافت می شود(Mukhtar،1994). نوع دیگری از جلبک Terentepholiaمی باشد که چند سلولی و کلروپلاست آن فاقد پیرنوئید و نشاسته است و کاروتنوئید بالائی دارد(Nash،2002). گلسنگی که حاوی این نوع جلبک است بیشتر در منطقه مدیترانه،گرمسیری یافت می شود(Mukhtar،1994).گروه دیگری از جلبک ها تحت عنوان سیانوفیسه هستندکه در 10 % گلسنگ ها شریکند(Worgotter،1991).

تاریخچه گلسنگ های نازا در جهان

بعداز اینکه تئوفراستوس اولین بار، در قرن هفده وازه گلسنگ را به کار برد، تا اواخر این قرن این وازه به طور کلی به هپاتیک، خزه، قارچ، اپی فیت نیز اطلاق می شد. در سال 1694 فردی به نام Tournefortگلسنگ را تحت عنوان یک جنس معرفی کرد و 25 گونه را به عرصه گلسنگ شناسی ارائه کرد. بنیان گذار مطالعات سیستمیک گلسنگ پزشکی سوئدی به نام Acharius بود که در سال 1803گلسنگ ها را درراسته گیاهان نهانزاد قرار داد.از آن پس در سال 1867 فردی به نام Schwenderner تئوری ماهیت مرکب گلسنگ را مطرح کردواظهار داشت قارچ به هیچ عنوان بر روی جلبک زندگی انگلی ندارد. این نظریه تا سال 1879 به قوت خود باقی ماند، تا اینکه Debary درهمان سال رابطه فارچ و جلبک را رابطه ای کاملا مسالمت آمیز تحت عنوان همزیستی نامید.

 ابداع روش میکروکریستال طی سال های( 1940-1930 )توسط Asahina صورت گرفت و روش TLC نیز برای شناسائی و نامگذاری توسط Culberson طی سال های: (1960-1950) شناسائی ومعرفی شد(,Orange2001). اولین کلید شناسائی درسال 1992 توسط Purvis و پس از آن Goward,Megune,Nash در سال های (2002-1994)کلیدهائی ارائه دادند. به طورکلی می توان گفت:  قاره اروپاو آمریکا از گذشته تا به حال در زمینه شناسائی گلسنگ، نسبت به سایر قاره ها پیشرو بودند(Orange،2001).گلسنگ های پوسته ای نازا اولین بار در اسکاندیناوی در سال 1992 توسط:Tonsbergمطالعه شد.در اروبای مرکزی در همان سال Schreiner &Hafellnerبه بررسی این گلسنگ ها برداختند.بالاخره فلور گلسنگ های ایرلند و بریتانیا توسط Purvisدر سال 1992 تهیه شدوکلیدی برای شناسائی گلسنگ های خاکزی و سنگ زی ارائه داد.وی بیش از 200 گونه را در فهرست خود قرار داد که از این میان 156 گونه متعلق به گلسنگ های پوسته ای نازا بودند.البته امروزه در بریتانیا و ایرلند گلسنگ های نازا به انواع درخت زی و خاک زی نیز اطلاق می شود.برخی از گونه های مورد مطالعه پورویس سوردیت دار و برخی فاقد جسم بارده بودند. گلسنگ های نازا به علت زیستگاه غیر معمول و شیمی ترکیبات و اختلاف در مورفولوزی با سایر گلسنگ ها بسیار متفاوتند(Purvis،1992).امروزه فهرست کامل تری از گلسنگ های نازا در دسترس است که در سال 2006 توسط purvisارائه شده است.در این فهرست برخی گلسنگ ها لزوما پوسته ای هستند،برخی غیر پوسته ای و برخی در گذشته گلسنگ هائی زایا بودند، اما بنا به دلایلی طی گذشت زمان نازا شده اند(Alan Friday &Brian coppins،1997).