نوشته شده توسط بهنام پيروي در تاريخ چهارشنبه سیزدهم بهمن 1389

برای اینکه کار بررسی جانداران، اعم از جانوران و گیاهان، ساده تر شود، آنها را رده‌بندی یا طبقه‌بندی می‌کنند. در طبقه‌بندی زیست‌شناختی یا طبقه‌بندی علمی در زیست‌شناسی یا به بیانی دیگر، طبقه‌بندی علمی جانداران، هر جانداری در جایگاه ویژه‌ای از نظر دسته‌بندی قرار می‌گیرد. به هر سطح از دسته‌بندی، یک آرایه (Taxon) گفته می‌شود.[۱]طبقه‌بندی علمی جانداران در واقع زیرمجموعه‌ای از دانش آرایه‌شناسی زیستی یا آرایه‌شناسی(تاکسنومی) آلفا (Alpha Taxonomy) است. «طبقه‌بندی علمی جانداران» شکلی از آرایه‌شناسی علمی است که باید آن را از طبقه‌بندی جانداران از سوی مردم عادی که بنیان علمی ندارند، بازشناخت. گرچه گاه اصطلاحات سامانه‌شناسی، آرایه‌شناسی و طبقه‌بندی علمی را به طور مترادف با هم به کار برده می‌شوند و ممکن است که برخی آن‌ها را باهم اشتباه گیرند ولی هر یک تعریف و مرز و محدودهٔ کاری مربوط به خود را دارند. آرایه‌شناسی به توصیف، شناخت، طبقه‌بندی و نام‌گذاری اندامگان‌ها (ارگانیسم‌ها) (چه موجود و چه منقرض) گفته می‌شود در حلی که طبقه‌بندی علمی تنها بر بخشی از این دامنه یعنی همان گذاردن اندامگان‌ها در گروه‌هایی که ارتباط بین آن‌ها را بنمایاند، می‌پردازد. با توجه به این‌که ارتباط میان یک اندامگان با دیگر موجودات زنده را می‌توان بدون آن‌که اول چنان‌که باید و شاید مورد مطالعه و بررسی دقیق وریزبینانه قرار داده شود، فهمید، طبقه‌بندی علمی یاری بزرگی در ثبت و گزارش اطلاعات، هم به دیگر دانشمندان و هم به مردم عادی می‌رساند و در واقع گام آغازینی برای ادامهٔ بررسی‌های آرایه‌شناختی به شمار می‌رود. سامانه‌شناسی نیز هرچند در عمل کل حوزهٔ کاری «آرایه‌شناسی» را در بر می‌گیرد ولی هدف اصلیش پی بردن به چگونگی خویشی‌ها و نسبت‌های اندامگان‌ها در طول زمان است.

«طبقه‌بندی علمی» نوین ریشه در کارهای کارلوس لینه، که جانداران را بر طبق مشخصه‌های همسان جسمی گروه‌بندی می‌کرد، دارد. البته پس از وی، این گروه‌بندی‌ها برای سازگاری هر چه بیشتر با «اصل نسب مشترک» داروینی مورد بازبینی قرار گرفته‌اند.

ادامه مطلب . . .


نوشته شده توسط بهنام پيروي در تاريخ چهارشنبه سیزدهم بهمن 1389

حال حاضر معمولا از سیستم های رده بندی زیر در نقاط مختلف جهان پیروی می شود که عبارتند از:
سیستم انگلر و پرانتل (Engler & Prantel)
سیستم بسی – هالیر – هاچین سن (Bessey-Hallier-Hatchin son)
سیستم آمبرژه (Emberger)
...
خب اگر بخواهیم طبقه بندی مونو از نوک هرم شروع کنیم یوکاریوت های گیاهی رأس هرم قرار می گیرد که:
یوکاریوت های گیاهی را به دو دسته تقسیم می کنند:
الف: تالوفیت Tallophytes: که از یک یا تعدادی سلول تشکیل شده اند و فاقد اندام مشخص ریشه، ساقه و برگ اند، آنها را به سه رده جلبکها (Algues) قارچها (Champignons) و گلسنگها (Lichens) تقسیم می کنند.
ب: کروموفیتها Cormophytes: که دارای اندامی به نام ساقه و برگ میباشند و شامل گروههای زیر میباشند:
1- برموفیتها Bryophytes: دارای ساقه و برگ هستند ولی فاقد ریشه حقیقی میباشند. شامل خزه ها و هپاتیک ها.
2- ریزوفیتها Rhizophytes: یا گیاهان آوندی که دارای ریشه و ساقه و برگ بوده و این اندامهای رویشی واجد دستگاه آوندی هستند که انتقال شیره گیاهی را بعهده دارند.
ریزوفیتها از نظر دستگاه زایشی به دو دسته تقسیم میشوند:
1- پتریدوفیتها Pteridophytes: فاقد گل هستند و تولید مثل در آنها توسط اندامهای دیگری غیر از گل انجام می گیرد و بهمین علت بنام نهانزادان آوندی درآمده اند.
2- اسپرمافیتها یا گیاهان گلدار Spermaphytes: یا اسپرماتوفیت که بعلت دارا بودن گل بنام گیاهان عالی یا گلدار که هم بدون استثناء دارای تخمچه Ovules و بعد از بارور شدن دانه، تولید میکنند و یا بالاخره بنام پیدازادان (Cryptogames) اطلاق میگردد.
در دسته ای از اسپرمافیتها تخمک آشکار بوده و در تخمدان احاطه نگردیده و مستقیما در سطح فوقانی برگها قرار دارند و در نتیجه دانه آشکار بوده و توسط میوه پوشیده نشده است و میان اوراقی موسوم به براکته Beracetes دارد. مانند کاج که به این دسته بازدانگان Gymnospermes اطلاق میگردد.
در دسته دیگر تخمک و در نتیجه دانه مخفی بوده و در فضای مسدودی بنام تخمدان قرار دارد به این دسته نهاندانگان Angyospermes گویند.
دسته ای مابین نهاندانگان و بازدانگان وجود دارد بنام کلامیدوسپرم ها که حد واسط این دو است.
پس داریم:
شاخه پیدازادان را به 3 زیرشاخه تقسیم میکنند:
1- نهاندانگان Angiosperemes که دانه آنها درون میوه مخفی است.
2- کلامیدوسپرم Chlamidospermes حدواسط بین نهاندانگان و بازدانگان است.
3- بازدانگان Gymnospermes که دانه آنها آشکار است.

ادامه مطلب . . .


نوشته شده توسط بهنام پيروي در تاريخ شنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1389

 

رده بندی گیاهان                                Plant Classification

 

چون شمار گیاهانی که در سطح زمین میرویند بسیار زیاد است و پیدا کردن نوع خاصی بین انها بسیار مشکل وتقریبا غیرممکن است، دانشمندان گیاهشناس از گذشته بر آن شدند که با توجه به صفات گیاهان نمونه های شبیه به هم آنها را در یک دسته قرار دهند و در دستجات وگروه های وابسته به هم فراهم اورند.  این عمل که رده بندی نامیده می شود تنها در صورتی عملی است که گیاهان گوناگون قبلا بخوبی شناخته ونامگذاری شوند.

نامگذاری تا قبل ازلینه (Linne ) دانشمند معروف سوئدی به صورت نا صحیح صورت می گرفت مراجعه به تاریخچه نامگذاری نشان می دهد که قدیمیترین نامگذاری به نحوی بسیار ابتدائی و یکنواخت صورت می گرفته است. زیرا در هر کشوری محدود به نامهائی بود که عامه گیاهان رابدان نام می شناختند این نامها بیشتر بشکل ظاهر، زیبائی گل، خواص درمانی یا اختصاصات دیگرگیاهان بستگی داشت. در کشور ما نیز نام هائی چون عروسک پشت پرده، علف گربه، گل گندم، خشخاش ، شقایق وبسیاری دیگر از جمله نام هائی است که به همین روش  به گیاهان داده شده است. با آن که  نزدیک به دو قرن است که از تاریخ نامگذاری علمی گیاهان می گذرد با این حال تعدادی هم از  نام های عامیانه میان مردم رواج دارد و تنها وسیله تشخیص محدودی از گیاهان برای انها است.

ادامه مطلب . . .